logo

48 Ontzuiling en samenwerking

Geschreven door Wim van 't Einde

Vanaf 1950 kwam in Nederland de ontzuiling op gang. Waar voorheen mensen zich aansloten bij groeperingen uit hun eigen geloofs- of denkrichting en bij gelijkgestemden hun boodschappen deden, tekende zich nu een ommekeer af.

Anders dan voorheen bleken de mensen hun keuze voor onder meer sport, ontspanning en inkopen minder te laten beïnvloeden door hun religieuze achtergrond. Landelijk gingen de politieke partijen ARP, KVP en CHU samen in het CDA. Plaatselijk (zoals in Vaassen) fuseerden kleinere sportverenigingen als AGV en VIOS (AGIOS) tot algemene verenigingen. De afzonderlijke (vooral kerkelijke) organisaties voor maatschappelijke dienstverlening sloten zich aaneen en vormden de huidige Stichting Thuiszorg Oost-Veluwe. De voetbalclubs bleven echter wel hun oorspronkelijke identiteit behouden. Verschillende coöperaties in onze gemeente hadden vroeger een plaats in een zuil. Zo had de vroegere Boerenleenbank (een voorloper van de huidige Rabobank) plaatselijk haar wortels in de rooms-katholieke kerk. Binnen het onderwijs hielden de afzonderlijke zuilen nog wel bestaansrecht. Zowel het protestantse als het rooms-katholieke bijzondere onderwijs bleef in een behoefte voorzien. Waar er vooral in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw op kerkelijk vlak veel afsplitsingen ontstonden, beseften de kerken dat eenheid, samenwerking en onderling begrip belangrijk was. Dit wordt ook wel aangeduid met het woord ‘oecumene’. In de gemeente Epe leidde het ontzuilingproces tot een aantal initiatieven. De samenwerking tussen de verschillende geloofsgemeenschappen in Vaassen leidde in 1980 tot de oprichting van het Convent van Kerken. Dit platform organiseert jaarlijks onder meer twee gezamenlijke diensten en interkerkelijke gespreksgroepen.

De Raad van Kerken in Epe vervult een soortgelijke functie voor de Eper kerken en organiseert vastenmaaltijden, interkerkelijke gespreksgroepen en het onderling ruilen van voorgangers binnen Epe. Het Convent van Kerken en de Raad van Kerken stimuleren het godsdienstonderwijs op de openbare scholen in de gemeente Epe en hebben beide ook contacten met de besturen van de plaatselijke moskeeën.

Ook ontstond in de gemeente Epe een Diaconaal Netwerk, dat namens de diaconieën van de afzonderlijke kerken in gesprek is met de burgerlijke gemeente. De gesprekken gaan met name over de kwaliteit van het leven in de gemeente Epe. Ondanks de gemeenschappelijke samenwerking ontstonden aan het eind van de vorige eeuw andere kerkelijke groeperingen zoals Molukse kerken en evangelische groeperingen, zoals het Vaassense ‘Woord en Daad’.

Evenals landelijk gingen de hervormde gemeenten en de gereformeerde kerken van Epe en Vaassen steeds meer samenwerken in het Samen op Weg-proces, dat op 1 mei 2004 leidde tot de vorming van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Anders dan in een aantal andere plaatsen in het land, kwam het hier niet tot een volledig fuseren van beide kerken en het sluiten van kerkgebouwen. Een kleine groep kon zich niet vinden in dit proces en splitste zich bij de landelijke fusie af als Hersteld Hervormde Kerk.

Dit artikel komt uit "De Eper Canon, Geschiedenis van een gemeente".
2e herziene en uitgebreide druk, (c) 2011 Rotary Club Epe / Ampt Epe
ISBN 978-94-6190-451-5; NUR 693