logo

Kort nieuws uit Ampt Epe 235

Geschreven door Aart Schurink

Pleinmarkt
Ampt Epe is vaak met een kraam op bijzondere markten in de dorpen te vinden. Deze keer stond de kraam op de Pleinmarkt, die op 11 september 2021 rondom de Grote Kerk in Epe werd gehouden. Aline van Dam was erg blij met het verloop van die dag. Maar liefst acht personen hebben zich als lid van Ampt Epe aangemeld, waardoor het totale aantal leden op 812 is gekomen. Een mooi resultaat!

Algemene ledenvergadering in 2022
Het is de bedoeling om in 2022 weer een algemene ledenvergadering te houden. Deze vergadering zal in principe gehouden worden op 3 maart 2022 in café-restaurant Dorpszicht in Oene, mits de situatie rondom het coronavirus het toelaat. Na afloop zal er, zoals gebruikelijk, weer een interessante lezing zijn.

Het boerenleven op de Noordoost-Veluwe. landbouwgeschiedenis van 1700 tot heden en persoonlijke verhalen
De uitgave van dit boek van Henri Slijkhuis is mede mogelijk gemaakt met sponsorgelden van het Prins Bernhardfonds, museum Hagedoorns Plaatse, Waterschap Vallei en Veluwe, Ampt Epe en een aantal kleine sponsoren.
Na een beknopte aanloop, die begint in de zestiende eeuw, komt het accent te liggen op het boerenleven vanaf de achttiende eeuw tot aan de dag van vandaag. De gemeenten Epe en Heerde staan centraal.
In het tweede deel van het boek staan verhalen over het boerenleven in de twintigste eeuw. Veertien mensen zijn geïnterviewd en deze gesprekken zijn omgezet in verhalen. Vanuit verschillende perspectieven wordt zo het leven op de boerderij beschreven. Het boek is te koop bij de lokale boekhandels in Vaassen, Epe, Heerde en Hattem en te bestellen bij Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. en Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . De prijs bedraagt 18,95 euro, excl. verzendkosten.

Werkgroep Plattelandsgeschiedenis Emst
Misschien hebt u het al gezien: de website over Emst. Emst kent al een lange geschiedenis. In 1243 is er sprake van richter Thyace van Emse en in 1263 van Theodericus de Emeze. Beiden hebben in relatie gestaan tot wat later De Emsterhof wordt genoemd. Naast de geschiedenis van het dorp en zijn omgeving wordt ook de historie per boerderij en andere woonlocaties gepresenteerd. Henk Kloezeman, Gerrit Kamphuis, Henri Slijkhuis en Evert de Jonge hebben er veel werk aan gehad, en het resultaat mag er zijn! U kunt de site bereiken via de website van Ampt Epe, onder Werkgroepen/Werkgroep Emst.

Oud en nieuw, een stukje geschiedenis
Elk jaar op 31 december is het weer zo ver: oliebollen, appelflappen worden genuttigd. Met champagne of een ander drankje wordt het nieuwe jaar verwelkomd. Het oud-en-nieuwfeest vindt zijn oorsprong in oeroude tradities. Germaanse sporen van de viering zijn nog altijd herkenbaar in de traditionele oud-en-nieuw­gerechten. De Germanen waren bang voor demonen, offerden dieren en aten ze op, wat gepaard ging met het nuttigen van veel alcoholische dranken. De oliebollen, afwijkend van de platte oliekoeken in de middeleeuwen, kwamen er door goede handelscontacten en betere olijfolie.
Julius Caesar stelde in 46 v.Chr. vast dat 1 januari in de winter voortaan het begin van het jaar was, in plaats van het steeds wisselende begin van de lente. Hij stemde de kalender af op de stand van de zon in plaats van op de maanstand.

Postbodes, lijnwachters en andere PTT-medewerkers
In het tijdschrift Veluwse Geslachten, nummer 3/2021, staat een erg leuk artikel over de geschiedenis van de posterijen. Voor 1795 waren de posterijen erg versnipperd; van centrale coördinatie was geen sprake. In 1799 werden de posterijen staatszaak, maar veel veranderde eerst niet. De post viel onder het ministerie van Financiën en daar zag men het postverkeer meer als middel om belastinginkomsten te verwerven dan als een nutsvoorziening.
Met de invoering van de Nederlandse Postwet in 1850 kreeg de staat het monopolie op de post: de postzegel werd ingevoerd en in alle gemeenten kwamen postkantoren. Een werkdag voor de postbeambte duurde van 7 uur in de ochtend tot 11 uur in de avond. Het loon was ongeveer 4 eurocent per uur.

Geld over de balk smijten
Op de website isgeschiedenis.nl staan regelmatig leuke verklaringen van spreekwoorden. Als iemand ‘geld over de balk smijt’ betekent dit dat hij slecht met geld om kan gaan en het aan nutteloze dingen uitgeeft. Maar waar komt dit gezegde vandaan?
De oorsprong moet gezocht worden in de landbouw. In de stallen hing een balk boven de ruif, de voederbak voor het vee. Dit is de ‘balk’ waar de uitdrukking naar verwijst. Het was bij het voeren van het vee namelijk de bedoeling dat het hooi in de ruif werd gegooid. Als dit fout ging, dan viel het voer over de balk heen. Het hooi werd dus verspild en zo werd ‘over de balk gooien’ geleidelijk synoniem aan verspilling.
Later werd het woord ‘hooi’ vaak weggelaten en kwam daar ‘geld’ voor in de plaats. Zo ontstond de huidige uitdrukking ‘geld over de balk smijten’.